Novo naučno istraživanje donelo je značajna saznanja o razvoju pčelinjih matica, pokazujući da matični mleč nije jedini faktor koji određuje da li će se iz larve razviti buduća „kraljica“ košnice. Naučnici su utvrdili da presudnu ulogu imaju i posebno izgrađene voštane ćelije, kao i grupa mladih pčela radilica koje brinu o budućim maticama. Istraživanje je sproveo tim sa Univerziteta u Kaliforniji u Riversajdu, a rezultati su objavljeni u prestižnom naučnom časopisu „Nature“.
Decenijama je u naučnim krugovima preovladavalo mišljenje da je matični mleč glavni razlog zbog kojeg se pojedine larve razvijaju u matice, dok ostale postaju radilice. Međutim, nova studija ukazuje da je čitav proces daleko složeniji i da na razvoj utiče specifično okruženje u kojem se larve nalaze tokom svog odrastanja.
Istraživači su otkrili da se buduće matice razvijaju u posebno oblikovanim voštanim komorama poznatim kao matičnjaci. Ove ćelije razlikuju se od običnih po svom fizičkom i hemijskom sastavu. Vosak od koga su izgrađene manje je gust, elastičniji je i bolje zadržava toplotu i vlagu, što stvara idealne uslove za ubrzan razvoj larvi namenjenih da postanu matice.
Posebno zanimljiv deo istraživanja odnosi se na mlade pčele radilice koje su naučnici nazvali „graditeljkama matičnjaka“. Reč je o specijalizovanoj grupi pčela koje aktivno učestvuju u izgradnji i održavanju matičnih ćelija, ali i održavaju povišenu temperaturu oko larvi. Naučnici smatraju da upravo dodatna toplota koju one proizvode značajno ubrzava razvoj budućih matica.
Zahvaljujući takvim uslovima, pčelinja matica sazreva mnogo brže od običnih radilica. Dok je radilici potrebno oko 21 dan da se u potpunosti razvije, budućoj matici je za to potrebno svega 16 dana. Ova sposobnost omogućava pčelinjoj zajednici da brzo zameni staru ili uginulu maticu i tako obezbedi opstanak čitave kolonije.
Istraživanje je pokazalo i da radilice ne koriste samo postojeći vosak, već aktivno prikupljaju i obrađuju materijale od kojih grade matičnjake. Tokom tog procesa u njihovom organizmu dolazi do privremenih fizioloških promena povezanih sa proizvodnjom voska i negom budućih matica.
Naučnici ističu da su isti obrazac ponašanja uočili i kod evropskih i kod azijskih medonosnih pčela, što ukazuje da je ovaj mehanizam duboko ukorenjen u evoluciji pčela i da predstavlja jednu od ključnih strategija njihovog opstanka. Otkriće bi moglo da pomogne boljem razumevanju funkcionisanja pčelinjih društava, ali i razvoju novih pristupa u pčelarstvu i zaštiti oprašivača, čija je uloga u očuvanju ekosistema i poljoprivredne proizvodnje od nemerljivog značaja.
