Obeležava se 145 godina od rođenja patrijarha Gavrila Dožića, duhovnog vođe koji je ostavio dubok trag u istoriji srpskog naroda.
Na današnji dan, 17. maja 1881. godine, u Donjoj Morači rođen je Đorđe Dožić, potonji patrijarh srpski Gavrilo, 41. vrhovni poglavar Srpske pravoslavne crkve. Njegov životni put od skromnog porodičnog okruženja do najviše crkvene dužnosti svedoči o istrajnosti, duhovnoj snazi i dubokoj posvećenosti veri i narodu.
Još u mladosti opredelio se za monaški poziv, završio bogoslovsko obrazovanje i postepeno napredovao u crkvenoj hijerarhiji. Za patrijarha je izabran 1938. godine, u vremenu koje je nagoveštavalo teške istorijske potrese i velika iskušenja za čitav srpski narod.
Sa početkom Aprilskog rata 1941. godine i okupacijom Kraljevine Jugoslavije, patrijarh Gavrilo jasno je zauzeo stav protiv okupacionih snaga. Njegovo otvoreno suprotstavljanje nacističkom poretku i osuda zločina nad srpskim stanovništvom doveli su do njegovog hapšenja i internacije već u prvim mesecima rata.
Put ga je potom vodio kroz više zatočeničkih logora, a najteži period proveo je u koncentracionom logoru Dahau. I u uslovima krajnje oskudice i stradanja, ostao je dosledan svojim uverenjima, čuvajući dostojanstvo i duhovnu snagu, što je ostavilo snažan utisak i na druge zatočenike.
Po završetku rata vratio se u zemlju koja je bila duboko razorena, ali je nastavio da služi crkvi i narodu. Preminuo je 1950. godine, a okolnosti njegove smrti i danas izazivaju brojna pitanja i istraživanja.
Njegovo nasleđe ostaje snažno utkano u kolektivno pamćenje, kao primer duhovnog vođstva u vremenima velikih iskušenja. Patrijarh Gavrilo Dožić i danas se pamti kao ličnost koja je spajala veru, moralnu hrabrost i istrajnost u odbrani dostojanstva naroda.
