U novom nacrtu izmena i dopuna Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju predviđene su značajne novine koje se odnose na prava i obaveze osiguranog lica. Predlog zakona proširuje definiciju rizika koji su obuhvaćeni sistemom osiguranja, uključujući, pored smrti i telesnog oštećenja, i potrebu za pomoći i negom drugog lica.
Značajne izmene odnose se i na usaglašavanje domaćih propisa sa pravilima Evropske unije. U više odredbi predviđeno je pozivanje na uredbe EU o koordinaciji sistema socijalne sigurnosti, što posebno važi za osigurana lica koja rade za strane poslodavce ili se nalaze u međunarodnom okruženju rada. Tako se precizira status zaposlenih kod stranih poslodavaca koji nemaju registrovano predstavništvo u Srbiji, ali na njih se primenjuju domaći propisi.
Krug obveznika je dodatno razrađen kod poljoprivrednika, a osiguranje obuhvata nosioce porodičnih poljoprivrednih gazdinstava koji plaćaju porez na prihod od samostalne delatnosti ili PDV. Novine se uvode i u slučaju vanrednih okolnosti, omogućavajući privremeno mirovanje statusa osiguranika u slučaju elementarnih nepogoda, bolesti ili porodiljskog odsustva.
Poseban segment odnosi se na profesionalna vojna lica, gde se predviđaju uslovi za ostvarivanje prava na starosnu penziju u zavisnosti od čina i godina penzijskog staža. Profesionalni vojnik, podoficir i oficir zaključno sa činom potpukovnika mogu podneti zahtev za penziju nakon 40 godina penzijskog staža i najmanje 53 godine života, dok je za oficire čina pukovnika i viših starosna granica 54 godine.
Izmene obuhvataju i tehnička pojašnjenja radi izbegavanja različitih tumačenja, poput uvoda termina „osnovica na koju je doprinos plaćen“ umesto „uplaćeni doprinos“. Predviđeni su i izuzeci za ostvarivanje prava na penziju nakon prestanka osiguranja za određene kategorije osiguranika i lica koja su poslednje osiguranje imala u državama sa kojima Srbija ima međunarodni sporazum.
U oblasti invalidskog osiguranja precizira se postupak za utvrđivanje potpunog gubitka radne sposobnosti i pravo na invalidsku penziju. Takođe, zakon omogućava isplatu penzija preko banaka i predviđa mogućnost korisnicima koji nakon penzionisanja ostvare najmanje godinu dana dodatnog staža da zatraže ponovno određivanje visine penzije, što predstavlja podsticaj za dodatni radni angažman.
Zakon sistemski prepoznaje potrebu za pomoći i negom drugog lica kao osnov za ostvarivanje prava, usklađujući propise sa evropskim standardima i pripremajući pravni okvir za buduće članstvo Srbije u Evropskoj uniji. Pojedine odredbe, naročito one koje se odnose na evropske uredbe, primenjivaće se nakon pristupanja Srbije EU, dok će ostale stupiti na snagu osmog dana od objavljivanja u Službenom glasniku.
