REKONSTRUKCIJA MUZEJA VOJVOĐANSKIH SLOVAKA U BAČKOM PETROVCU. Kulturna investicija od pokrajinskog i nacionalnog značaja
Rekonstrukcija i adaptacija zgrade Muzeja vojvođanskih Slovaka u Bačkom Petrovcu predstavlja jedan od najznačajnijih kulturnih projekata u AP Vojvodini u poslednjoj deceniji. Reč je o kapitalnoj investiciji koja daleko prevazilazi lokalne okvire i jasno pokazuje stratešku opredeljenost Pokrajinske vlade i lokalne samouprave da sistemski ulažu u očuvanje kulturnog identiteta nacionalnih zajednica, kao temeljne vrednosti savremene, multikulturne Vojvodine.
Muzej vojvođanskih Slovaka nije samo još jedna ustanova kulture. On je institucionalni čuvar više od tri veka dugog prisustva slovačkog naroda na ovim prostorima, svedok istorijskih migracija, društvenih promena i kulturnog stvaralaštva koje je duboko utkalo slovačku zajednicu u istorijsko i kulturno tkivo Vojvodine i Srbije.
Muzej kao stub identiteta slovačke zajednice
Osnovan 1949. godine, Muzej vojvođanskih Slovaka već decenijama ima ključnu ulogu u očuvanju kulturnog, jezičkog i istorijskog identiteta Slovaka u Srbiji. Tokom svog postojanja, muzej je razvijao više zbirki i funkcija, ali su upravo njegovo etnografsko i kulturno-istorijsko odeljenje izrasli u najvrednije i najreprezentativnije segmente ove ustanove.
U njegovim fondovima čuvaju se materijalni dokazi života, rada, vere, običaja i umetničkog izraza slovačke zajednice – od prvih naseljenika u vreme Habzburške monarhije, preko perioda Austrougarske, Kraljevine Jugoslavije i socijalističke Jugoslavije, pa sve do savremenog doba. Upravo zbog toga ovaj muzej ima značaj ne samo za slovačku nacionalnu manjinu, već i za celokupnu Vojvodinu kao prostor istorijske koegzistencije naroda i kultura.
Rekonstrukcija kao istorijska prekretnica
Iako muzej postoji više od 70 godina, do danas nije imao jedinstven, adekvatan i namenski izgrađen prostor u kome bi sve njegove funkcije bile objedinjene.
Planiranom rekonstrukcijom stare istorijske zgrade u centru Bačkog Petrovca, muzej će konačno dobiti prostor u kome će se na jednom mestu nalaziti depoi, izložbeni prostori, kancelarije, laboratorije, pomoćna biblioteka i sve prateće službe neophodne za savremen muzejski rad. Projekat je urađen, građevinska dozvola obezbeđena, a realizacija je planirana kao višegodišnji proces, uz podršku Pokrajine, Republike Srbije, ali i Republike Slovačke.
Jasna i snažna podrška Pokrajinske vlade
Posebnu težinu ovom projektu daje nedvosmislena i kontinuirana podrška Pokrajinske vlade AP Vojvodine. Tokom posete Bačkom Petrovcu, 18. decembra 2024. godine, predsednica Pokrajinske vlade Maja Gojković obišla je radove na rekonstrukciji stare zgrade Opštine, budućeg Muzeja vojvođanskih Slovaka, i tom prilikom istakla da je reč o velikom i zahtevnom objektu površine gotovo 1.000 kvadratnih metara.
Ona je naglasila da će upravo u ovom prostoru biti predstavljena celokupna istorija dolaska i postojanja Slovaka na teritoriji današnje Vojvodine, što ovom muzeju daje ulogu kulturnog repera ne samo za Bački Petrovac, već i za celu pokrajinu.
Pokrajinska vlada je za realizaciju projekta „Rekonstrukcija objekta za potrebe Muzeja vojvođanskih Slovaka“ opredelila 20 miliona dinara, u okviru paketa ukupne vrednosti 22,5 miliona dinara, koji obuhvata i podršku drugim važnim kulturnim institucijama u ovoj opštini.
Uloga i odgovornost lokalne samouprave
Posebno je važno istaći aktivnu ulogu i odgovornost lokalnog rukovodstva Opštine Bački Petrovac. Predsednica opštine Viera Krstovski naglasila je da Muzej vojvođanskih Slovaka prirodno pripada upravo ovoj sredini, jer Bački Petrovac predstavlja kulturno i duhovno središte slovačke zajednice u Srbiji.
Lokalna samouprava je prepoznala da ulaganje u kulturu nije trošak, već dugoročna investicija u identitet, obrazovanje, turizam i ukupan društveni razvoj. Upravo sinergija opštinskih organa i pokrajinskih institucija omogućila je da ovaj projekat iz faze ideje pređe u konkretnu, finansijski podržanu realizaciju.
Šta rekonstrukcija donosi – sadržaj, a ne samo zidove
Rekonstrukcija muzeja ne podrazumeva samo obnovu fasade, krova i unutrašnjih prostorija. Reč je o suštinskoj transformaciji muzeja u savremenu kulturnu instituciju.
Planirani radovi obuhvataju:
- potpunu adaptaciju objekta za muzejsku namenu,
- ugradnju savremenih sistema za klimatizaciju i zaštitu muzejske građe,
- unapređenje uslova za čuvanje i prezentaciju zbirki,
- uvođenje multimedijalnih i interaktivnih postavki,
- digitalizaciju muzejske građe,
- obezbeđivanje pune pristupačnosti za osobe sa invaliditetom.
Ovakvim pristupom, muzej postaje živo mesto susreta kulture, obrazovanja i javnog dijaloga, a ne statičan prostor prošlosti.
Politička poruka projekta
Rekonstrukcija Muzeja vojvođanskih Slovaka nosi jasnu političku poruku: Vojvodina ostaje prostor u kome se kulturna raznolikost ne samo deklariše, već sistemski podržava. Ova investicija potvrđuje da su nacionalne zajednice ravnopravni deo društva i da njihova kulturna baština predstavlja zajedničko bogatstvo svih građana.
U vremenu kada se kultura često marginalizuje, ovaj projekat pokazuje odgovornu kulturnu politiku, politiku koja razume da bez institucionalnog pamćenja nema ni stabilne budućnosti.
Zaključak
Rekonstrukcija i adaptacija zgrade Muzeja vojvođanskih Slovaka u Bačkom Petrovcu predstavlja istorijski korak za ovu ustanovu, ali i snažan primer dobre prakse u kulturnoj politici AP Vojvodine. Uz jasnu podršku Pokrajinske vlade, odgovorno i posvećeno lokalno rukovodstvo i jasnu viziju razvoja, ovaj muzej dobija uslove dostojne svoje uloge.
To nije samo ulaganje u jednu zgradu. To je ulaganje u identitet, istoriju i budućnost slovačke zajednice, i u kulturnu snagu Vojvodine kao celine.
