BRIONSKI PLENUM KOJI JE PROMENIO JUGOSLAVIJU: ŠEST DECENIJA OD SMENE ALEKSANDRA RANKOVIĆA

Navršilo se 60 godina od Brionskog plenuma, događaja koji je označio prekretnicu u političkoj istoriji Jugoslavije.

Navršilo se šest decenija od Brionskog plenuma, jednog od najznačajnijih i najkontroverznijih političkih događaja u istoriji Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Na Četvrtoj plenarnoj sednici Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije, održanoj 1. jula 1966. godine na Brionima, smenjen je Aleksandar Ranković, dotadašnji potpredsednik SFRJ i jedan od najmoćnijih ljudi tadašnje države.

Brionski plenum ostao je upamćen kao prekretnica koja je u velikoj meri odredila dalji politički pravac Jugoslavije. Ranković, koji je godinama važio za jednog od najbližih saradnika Josipa Broza Tita i bio među najuticajnijim funkcionerima državnog i partijskog vrha, razrešen je svih funkcija nakon optužbi za zloupotrebe u radu službi bezbednosti.

U trenutku smene obavljao je dužnost potpredsednika Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije i sekretara Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije. Prethodno je, još od završetka Drugog svetskog rata, rukovodio državnom službom bezbednosti, bio ministar unutrašnjih poslova, potpredsednik Savezne vlade i član najužeg državnog i partijskog rukovodstva.

Istoričari Brionski plenum smatraju jednim od ključnih momenata posleratne Jugoslavije, jer je nakon njega došlo do značajnih promena u funkcionisanju bezbednosnog sistema, odnosa između federacije i republika, kao i ukupne političke strukture države.

Smena Aleksandra Rankovića označila je početak nove političke etape, koja je u narednim godinama donela postepenu decentralizaciju zemlje, jačanje nadležnosti republika i pokrajina i brojne institucionalne reforme koje su trajno uticale na razvoj Jugoslavije.

I danas, šest decenija kasnije, Brionski plenum ostaje predmet brojnih istorijskih analiza i različitih tumačenja, a njegov značaj i posledice nastavljaju da izazivaju pažnju istoričara, politikologa i šire javnosti kao jedan od najvažnijih političkih događaja druge polovine dvadesetog veka na prostoru nekadašnje Jugoslavije.